Cần lưu ý gì trong quá trình sử dụng và bảo trì pa lăng xích điện?

1. Không nâng vượt tải trọng định mức

Tải trọng định mức là giới hạn làm việc được nhà sản xuất xác định cho từng model pa lăng. Không nên hiểu rằng thiết bị vẫn nâng được thì có thể tiếp tục tăng tải.

Khi quá tải, áp lực đồng thời tăng lên nhiều bộ phận như:

• Motor nâng.
• Xích tải.
• Bánh xích và bánh răng.
• Trục truyền động.
• Móc tải.
• Hệ thống phanh.

Đặc biệt, nếu pa lăng xích điện thường xuyên làm việc sát tải trong thời gian dài, motor dễ nóng hơn và các chi tiết truyền động cũng chịu mức tải cao hơn.

Với hệ thống nâng hoạt động thường xuyên, nên lựa chọn tải trọng có khoảng dự phòng phù hợp thay vì chọn pa lăng vừa đúng bằng tải lớn nhất cần nâng.

2. Kiểm tra xích tải trước mỗi lần sử dụng

Xích là bộ phận trực tiếp chịu tải nên cần được quan sát trước khi vận hành pa lăng điện.

Không nên tiếp tục sử dụng khi phát hiện:

• Mắt xích bị xoắn.
• Xích biến dạng hoặc giãn bất thường.
• Xuất hiện vết nứt.
• Ăn mòn nghiêm trọng.
• Xích không ăn khớp đều với đĩa xích.

Một điểm cần lưu ý là không tự ý hàn hoặc nối lại mắt xích chịu tải đã hư hỏng. Nếu xích vượt giới hạn mài mòn hoặc biến dạng mà nhà sản xuất quy định, cần thay đúng loại xích tương thích với thiết bị.

3. Không kéo xiên tải

Pa lăng xích điện được thiết kế chủ yếu để nâng tải theo phương thẳng đứng. Nếu vật nằm lệch khỏi phương của móc và người vận hành vẫn cố nâng, xích và móc sẽ chịu thêm lực ngang.

Kéo xiên lâu ngày có thể khiến:

• Xích cọ vào bánh xích hoặc vỏ máy.
• Móc chịu tải lệch tâm.
• Xích chạy không đều.
• Tải bị lắc mạnh khi rời khỏi mặt đất.

Trước khi nâng, nên đưa móc đến gần phương thẳng đứng qua trọng tâm của vật.

4. Kiểm tra phanh trước khi đưa tải lên cao

Phanh là bộ phận giữ tải khi motor dừng. Vì vậy, khả năng làm việc của phanh ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của pa lăng.

Trước khi nâng vật lên cao, có thể nâng tải khỏi mặt đất một khoảng nhỏ rồi dừng lại để kiểm tra khả năng giữ tải.

Nếu xuất hiện hiện tượng tải tự trôi xuống, phanh đóng chậm hoặc có tiếng động bất thường, cần ngừng vận hành và kiểm tra.

Không nên tiếp tục sử dụng pa lăng xích khi hệ thống phanh chưa đảm bảo khả năng giữ tải.

5. Đảm bảo nguồn điện đúng yêu cầu

Nguồn điện ảnh hưởng trực tiếp đến motor của pa lăng điện.

Với pa lăng 220V, dây cấp nguồn quá nhỏ hoặc kéo điện trên khoảng cách quá xa có thể làm điện áp tại motor bị sụt khi khởi động. Motor khi đó có thể khởi động yếu, nóng nhanh hoặc hoạt động không ổn định.

Đối với pa lăng xích điện 380, cần đặc biệt chú ý tình trạng mất pha, lệch pha và thứ tự pha sau khi lắp đặt.

Hệ thống điện nên có thiết bị bảo vệ phù hợp như CB, bảo vệ quá tải và các phần tử bảo vệ theo thiết kế của nhà sản xuất.

6. Hạn chế đảo chiều liên tục

Một thói quen không tốt là liên tục nhấn nâng – hạ – nâng trong khoảng thời gian rất ngắn.

Khi motor chưa dừng hẳn mà lập tức đảo chiều, hệ truyền động và các thiết bị điện có thể phải chịu tải chuyển tiếp lớn hơn.

Với những công việc cần căn chỉnh chính xác, nên sử dụng pa lăng điện có tốc độ chậm, hai cấp tốc độ hoặc hệ thống điều khiển phù hợp thay vì liên tục đảo chiều để chỉnh vị trí.

7. Theo dõi nhiệt độ motor trong quá trình vận hành

Motor nóng lên khi làm việc là hiện tượng bình thường, nhưng nhiệt độ tăng quá nhanh hoặc cao bất thường cần được kiểm tra.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Nâng tải quá lớn.
• Làm việc vượt chu kỳ cho phép.
• Điện áp không ổn định.
• Phanh không nhả hoàn toàn.
• Cơ cấu truyền động bị kẹt.
• Hệ thống tản nhiệt bị bụi bẩn che kín.

Nếu motor pa lăng xích điện nóng bất thường kèm mùi khét, tiếng ù hoặc giảm tốc độ nâng, nên dừng thiết bị để xác định nguyên nhân.

8. Bôi trơn xích đúng cách

Xích tải liên tục tiếp xúc với bánh xích nên cần được bôi trơn để hạn chế ma sát và mài mòn.

Trước khi bôi trơn nên làm sạch bụi bẩn, cát hoặc tạp chất trên xích. Không nên chỉ liên tục bổ sung dầu mỡ lên lớp bụi cũ vì hỗn hợp này có thể làm tăng mài mòn.

Đặc biệt, không để dầu mỡ nhiễm vào các bề mặt ma sát của hệ thống phanh.

9. Kiểm tra móc và chốt an toàn

Móc trên pa lăng cần được kiểm tra thường xuyên về độ biến dạng, vết nứt và độ mở miệng móc.

Không nên tiếp tục sử dụng khi:

• Móc bị cong hoặc xoắn.
• Miệng móc mở rộng bất thường.
• Chốt an toàn bị mất.
• Móc xuất hiện vết nứt.
• Cơ cấu xoay bị kẹt.

Không tự ý gia nhiệt, hàn hoặc nắn lại móc chịu tải đã biến dạng.

10. Bảo trì pa lăng xích điện theo điều kiện làm việc

Không nên áp dụng một chu kỳ bảo dưỡng cố định cho mọi pa lăng xích điện. Thiết bị nâng vài lần mỗi tuần sẽ có mức hao mòn khác hoàn toàn pa lăng hoạt động nhiều giờ mỗi ngày.

Tần suất kiểm tra cần dựa trên:

• Số chu kỳ nâng.
• Tải trọng thường xuyên.
• Thời gian vận hành.
• Môi trường bụi, ẩm hoặc nhiệt độ cao.
• Điều kiện lắp đặt.

Các bộ phận cần kiểm tra định kỳ gồm xích tải, bánh xích, bánh răng, phanh, móc, motor, con chạy, dây điện và tay điều khiển.